Grönland krizi: ABD, müttefikine karşı silah zoruyla toprak istiyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, çarşamba günü yaptığı açıklamada, önümüzdeki hafta Danimarka liderleriyle bir görüşme yapacağını duyurdu ancak Trump’ın Grönland’ı ele geçirme hedefinden geri adım atılmayacağını ima etti. Görüşme, Washington’ın Arktik adayı satın alma arzusunun ya da askeri seçenekleri hâlâ masada tutmasının oluşturduğu diplomatik patlamanın ardından geliyor.

Trump yönetimi, geçen hafta Venezuela liderinin askeri bir operasyonla ele geçirilmesinin ardından Grönland’a yöneldi. Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt, Trump’ın ulusal güvenlik gerekçesiyle adayı kontrol etme seçeneklerini tartıştığını ve her şeyin her zaman masada olduğunu söyledi. Bu da, Avrupa’da infiale neden oldu.

Danimarka Başbakanı, Grönland’ın satılık bir bölge olmadığını ve ABD’nin bu yaklaşımını kabul edilemez bulduklarını vurguladı. Uzmanlar, Washington’un sıradan bir satın alma teklifinden çok, söylemini güç kullanma ihtimaliyle birleştirerek ittifaklara zarar verdiğini belirtiyorlar.

Konunun NATO üzerindeki etkisi de ciddi biçimde sorgulanıyor. Danimarka’nın lideri, herhangi bir askeri müdahalenin NATO’yu bitirebileceğine dair uyarıda bulundu. Avrupa ve Kuzey Amerika arasında kurulmuş güvenlik mekanizmasının, müttefiklerden birinin toprak bütünlüğünü hedef almakla tehdit edildiği bir noktada varlığını sürdüremeyeceği ifade ediliyor.

Trump’ın Grönland’ı stratejik bir ulusal güvenlik meselesi olarak sunduğu açıklamaları, Danimarka ve Grönland halkı ile Avrupa liderleri tarafından şiddetle reddedildi. Grönland yetkilileri ada halkının iradesinin dışarıdan belirlenemeyeceğini belirterek, ABD’nin bu tür söylem ve planlarının egemenlik haklarına saygısızlık anlamına geldiğini vurguladı.

Kritik jeopolitik konumu ve zengin mineral kaynakları nedeniyle Trump yönetiminin Arktik hedeflerine odaklandığı bilinse de Danimarka ile savunma ve güvenlik ilişkilerinin bozulması, hem NATO içinde hem de uluslararası alanda dönüştürücü kaygılara sebep oluyor. Leyhçe uzmanlar, bu ABD dış politikasının müttefiklere karşı açık bir tehdit olduğu ve küresel ittifak güvenini zedelediği uyarısında bulunuyor.