Münih'te Gazze gerilimi: Avrupa ile Trump yönetimi karşı karşıya

Münih Güvenlik Konferansı'nın ilk gününde Gazze dosyası masaya yatırıldı ancak toplantı, ABD ile Avrupa Birliği arasında derin görüş ayrılıklarına sahne oldu. Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in ev sahipliğinde gerçekleşen oturumlarda tansiyon yükseldi.

AB Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD Başkanı Donald Trump tarafından oluşturulan "Barış Konseyi"nin, Birleşmiş Milletler kararının ruhunu yansıtmadığını söyledi. Kallas, söz konusu yapının Trump'ın kişisel inisiyatifi gibi tasarlandığını ve Filistinlilere ya da BM'ye karşı herhangi bir hesap verebilirlik mekanizması içermediğini vurguladı.

İspanya Dışişleri Bakanı José Manuel Albares de Trump yönetimini, Gazze konusunda BM tarafından verilen uluslararası yetkiyi aşmaya çalışmakla suçladı. Avrupa'nın Filistin yönetiminin en büyük mali destekçilerinden biri olmasına rağmen sürecin dışında bırakıldığını belirtti.

Avrupalı yetkililer, BM Güvenlik Konseyi kararında Gazze'ye açık atıf yapıldığını, konseyin görev süresinin 2027'ye kadar belirlendiğini ve Filistinlilerin katılım hakkının güvence altına alındığını hatırlattı. Ancak Washington'ın hazırladığı yeni yapının bu unsurları içermediği ifade edildi.

ABD cephesinde ise Demokrat Senatör Chris Murphy, milyarlarca dolarlık yeniden imar fonunun denetimsiz biçimde Trump'a yakın çevrelere aktarılabileceği yönünde kaygı dile getirdi. Bu açıklama, ABD içinde dahi projeye dair soru işaretleri bulunduğunu ortaya koydu.

Konferansın yan etkinliklerinden birinde konuşan eski BM yetkilisi Nikolay Mladenov ise tartışmalardan kaçınarak Gazze'de ateşkesin ikinci aşamasının hızla uygulanması gerektiğini söyledi. İnsani yardımların artırılması, silahsızlanma ve Gazze'deki idari bölünmüşlüğün sona erdirilmesi gerektiğini belirtti.

Washington adına konuşan ABD'nin BM Daimî Temsilcisi Mike Waltz, Avrupa'yı "mevcut çıkmazı sürdürmekle" suçladı ve Gazze'de "sonsuz savaştan" çıkılması gerektiğini savundu. Waltz, Endonezya'nın 8 bin askerle uluslararası istikrar gücüne katkı sağlamayı kabul ettiğini iddia etti ve yeni asker konuşlandırmalarının yakında açıklanacağını öne sürdü.

İngiliz gazetesi The Guardian, Gazze projesi konusunda Trump yönetimi ile Avrupa arasındaki görüş ayrılığının bugüne kadarki en sert düzeye ulaştığını yazdı.

Filistinli siyasetçi Mustafa Berguti ise tartışmaların sahadaki gerçeklikten kopuk olduğunu belirtti. Batı Şeria'nın yerleşimlere açıldığını ve iki devletli çözümün fiilen ortadan kaldırıldığını belirten Barguti, Gazze planlarının bu koşullarda inandırıcılığını yitirdiğini dile getirdi.

Münih'te ortaya çıkan tablo, Gazze'nin geleceği konusunda Batı bloğu içinde dahi derin bir stratejik ayrışma yaşandığını gösterirken; Trump yönetiminin BM mekanizmalarını devre dışı bırakan adımlarının yeni diplomatik krizlere kapı aralayabileceği yorumlarına yol açtı.