Sağlık-Der'den yaz uyarısı: Açıkta satılan gıdalar zehirlenme riskini artırıyor

Sağlık Mensupları Dayanışma, Toplum Sağlığı ve Çevreyi Koruma Derneği (Sağlık-Der) Yönetim Kurulu Üyesi Aile Hekimi Dr. Yavuz Selim Sılay, yaz mevsiminde sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte gıda zehirlenmesi vakalarının arttığını belirtti.

Sılay, özellikle açıkta satılan ve uygun sıcaklıkta muhafaza edilmeyen et, tavuk, balık, süt ürünleri ile yumurta içeren gıdaların yüksek risk taşıdığı uyarısında bulundu.

İLKHA muhabirine konuşan Sılay, güvenli gıda tüketiminin hem bireysel sağlık hem de toplum sağlığı açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

"İnsan gözüyle bozulmayı her zaman fark etmek mümkün olmayabilir"

Sılay, "Açıkta satılan gıdaların riskleri ve yaz aylarında gıda zehirlenmeleri konusu çok önemli bir konu. Özellikle riskli gıdalar var. Sizi uyarıyorum. Yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla birlikte bazı gıdalar çok daha hızlı bozulabilmektedir. Özellikle protein açısından zengin ve uygun sıcaklıkta muhafaza edilmeyen ürünler gıda zehirlenmeleri açısından yüksek risk taşımaktadır. En riskli gıdaların başında et ve et ürünleri, tavuk, balık ve diğer deniz ürünleri gelmektedir. Bunun yanında süt ve süt ürünleri, krema içeren pastalar, sütlü tatlılar, mayonezli salatalar ve yumurta içeren yiyecekler de dikkat gerektirmektedir. Açıkta satılan döner, köfte, tavuk ürünleri ve sokakta uygun koşullarda muhafaza edilmeyen yiyecekler de risk oluşturabilmektedir. Özellikle sıcak havalarda uzun süre dış ortamda bekletilen gıdalarda bakteri çoğalması çok hızlanır. İnsan gözüyle bozulmayı her zaman fark etmek mümkün olmayabilir. Bu nedenle görüntüsü normal olan bir yiyecek bile ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir. Bir aile hekimi olarak yaz aylarında özellikle piknikler, düğün yemekleri ve toplu organizasyonlardan sonra ortaya çıkan gıda zehirlenmesi vakalarına karşı dikkatli olalım." dedi.

"Gıda zehirlenmesi herkes için ciddi sonuçlar doğurabilir"

Zehirlenme nedenleri ile ilgili Sılay, şunları aktardı:

"Gıda zehirlenmeleri genellikle bakteriler, virüsler, parazitler veya bunların ürettiği toksinler nedeniyle ortaya çıkar. En sık karşılaşılan etkenler arasında Salmonella, Escherichia coli (E. coli), Campylobacter ve Staphylococcus aureus gibi bakteriler bulunmaktadır. Yetersiz pişirme, uygun olmayan saklama koşulları, kirli su kullanımı, çapraz bulaş ve kişisel hijyen eksikliği en önemli nedenler arasındadır. Örneğin çiğ tavuk kesilen bir bıçak veya kesme tahtası yıkanmadan başka yiyeceklerde kullanılırsa mikroorganizmalar diğer gıdalara bulaşabilir. Bazı kişiler 'Benim midem sağlamdır' düşüncesiyle riskli gıdaları tüketmektedir. Ancak gıda zehirlenmesi herkes için ciddi sonuçlar doğurabilir. Özellikle çocuklar, yaşlılar, hamileler ve kronik hastalığı bulunan kişiler daha büyük risk altındadır."

"Yaz aylarında sıcaklık yükseldikçe bakterilerin çoğalma hızı katlanarak artar"

"Yazın risk neden artar?" sorusuna Sılay, "Mikroorganizmalar sıcak ve nemli ortamları sever. Yaz aylarında sıcaklık yükseldikçe bakterilerin çoğalma hızı katlanarak artar. Örneğin buzdolabında saklanması gereken bir yiyecek sıcak ortamda birkaç saat beklediğinde milyonlarca bakteri üreyebilir. Pikniklerde, plajlarda, açık hava organizasyonlarında ve uzun yolculuklarda gıdaların uygun sıcaklıkta muhafaza edilmesi daha zor hale gelir. Ayrıca insanlar yaz aylarında dışarıda daha sık yemek yemekte ve açıkta satılan ürünlere daha fazla yönelmektedir. Bu da riskin artmasına katkıda bulunmaktadır. Sıcak havalarda su tüketiminin artması gerekirken bazı kişiler hijyenik olmayan su kaynaklarını kullanabilmektedir. Bu durum da bağırsak enfeksiyonlarının görülme sıklığını artırabilmektedir." şeklinde cevapladı.

"Eller yemek hazırlamadan önce ve sonra mutlaka sabunla yıkanmalıdır"

Sılay, "'Nasıl korunalım?' derseniz gıda zehirlenmelerinin büyük bölümü aslında önlenebilir durumlardır. Öncelikle eller yemek hazırlamadan önce ve sonra mutlaka sabunla yıkanmalıdır. Et, tavuk ve balık ürünleri yeterli sıcaklıkta pişirilmelidir. Çiğ ve pişmiş gıdalar birbirinden ayrı tutulmalıdır. Bozulma ihtimali olan yiyecekler uzun süre oda sıcaklığında bırakılmamalıdır. Özellikle yaz aylarında buzdolabı kullanımı büyük önem taşımaktadır. Açıkta satılan ve hijyen koşullarından emin olunmayan ürünlerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Meyve ve sebzeler tüketilmeden önce iyice yıkanmalıdır. Bir süre suda tutalım. İçme suyu olarak güvenilir kaynaklar tercih edilmelidir. Basit görünen bu önlemler gıda kaynaklı hastalıkların önemli bölümünü engelleyebilmektedir." ifadelerine yer verdi.

"Gıda güvenliği konusunda yapılan resmi denetimler son derece önemlidir"

Son olarak Sılay, "Denetimler çok önemli kamunun denetimlerini artırması konusunda. Gıda güvenliği konusunda yapılan resmi denetimler son derece önemlidir. Ancak denetimlerin tek başına yeterli olduğunu söylemek mümkün değildir. Gıda güvenliği üreticiden satıcıya, işletmeden tüketiciye kadar uzanan zincirin her halkasında dikkat gerektirir. İşletmeler hijyen kurallarına uymalı, çalışanlar gerekli eğitimleri almalı ve tüketiciler de bilinçli davranmalıdır. Vatandaşların şüpheli durumlarda ilgili kurumlara bildirim yapmaları da denetim sisteminin güçlenmesine katkı sağlar. Unutulmamalıdır ki gıda güvenliği yalnızca sağlık meselesi değil aynı zamanda toplumsal bir sorumluluktur. Yaz aylarında keyifli vakit geçirmek isterken basit ihmal ve dikkatsizlikler ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu nedenle 'önce güvenli gıda' anlayışı helal gıda anlayışıyla beraberce ilerleyelim." diye konuştu.