Trump'tan "Gazze Barış Konseyi" hamlesi: Üyelik parayla, karar tek merkezden

ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze için kurmayı planladığı "Barış Konseyi"ne ilişkin yayımlanan taslak tüzük, girişimin klasik bir uluslararası barış mekanizmasından ziyade Washington merkezli yeni bir güç yapısı olarak kurgulandığını ortaya koydu. Batı basınında yer alan belgeye göre Trump, aralarında Avrupa, Orta Doğu ve Asya'dan ülkelerin bulunduğu yaklaşık 60 devleti konseye katılmaya davet etti.

Taslak metne göre konsey üyeliği en fazla 3 yıl ile sınırlı tutuluyor. Ancak ilk yıl içinde 1 milyar dolardan fazla nakdi katkı yapan ülkeler bu süreden muaf tutuluyor. Üyeliğin uzatılıp uzatılmayacağına ise doğrudan ABD Başkanı'nın karar vermesi öngörülüyor. Bu yönüyle konseyin, mali katkıyı siyasi nüfuzun ön koşulu haline getiren bir yapı üzerine inşa edildiği görülüyor.

Belgede dikkat çeken bir diğer unsur ise Trump'a tanınan yetkiler. Taslağa göre Trump, konseyin ilk ve aynı zamanda ömür boyu başkanı olacak. Yeni üyelerin davet edilmesi, kararların onaylanması ve hatta konseyin resmi mührünün kabulü dahi ABD Başkanı'nın yetki alanında yer alıyor. Her ne kadar kararların "çoğunluk oyuyla" alınacağı ifade edilse de nihai söz hakkının Trump'ta olması, konseyin fiili olarak tek merkezden yönetileceğine işaret ediyor.

Girişim uluslararası alanda temkinli karşılandı. Bazı Batılı diplomatlar, bu yapının Birleşmiş Milletlerin rolünü zayıflatabileceği ve mevcut uluslararası sistemi baypas eden "Trump usulü bir BM" anlamına gelebileceği uyarısında bulundu. Üç Batılı diplomat, konseyin bu haliyle hayata geçirilmesinin küresel düzeni sarsabileceğini ifade etti.

Buna karşın Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Trump'ın davetini açıkça kabul eden ilk lider oldu. Orban, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada daveti "onur verici" olarak nitelendirdi. Kanada ve Pakistan gibi ülkeler ise daveti aldıklarını doğrulamakla yetinirken, mali ve siyasi detayların hâlâ incelendiğini vurguladı.

Taslak tüzüğe göre konsey çalışmalarına Gazze savaşıyla başlayacak, ardından diğer çatışma bölgelerine genişletilecek. Trump da verdiği bir röportajda "Gazze bir başlangıç olacak, sonra başka krizlere geçeceğiz" ifadelerini kullandı.

Beyaz Saray, Barış Konseyi'nin, Gazze'nin yönetimi için oluşturulan teknokrat bir Filistin komitesiyle eş zamanlı devreye sokulacağını duyurdu. Bu durum, ABD'nin Gazze'de yalnızca ateşkes ve yeniden inşa değil, siyasi ve idari yapıyı da doğrudan şekillendirmeyi hedeflediği şeklinde yorumlanıyor.

Uzmanlara göre Trump'ın "Barış Konseyi" girişimi, barıştan çok güç, finans ve karar mekanizmalarının tek elde toplanmasına dayanıyor. Bu yönüyle plan, Gazze üzerinden yeni bir küresel düzen denemesi olarak görülürken, uluslararası meşruiyetinin ve sahadaki gerçek karşılığının ciddi biçimde tartışılacağı değerlendiriliyor.