Trump’tan skandal plan: Grönland halkına para teklifiyle ayrılık kışkırtması

ABD’li yetkililere dayandırılan bilgilere göre, Beyaz Saray danışmanlarının da dahil olduğu görüşmelerde Grönland’da yaşayan her bir kişiye 10 bin ila 100 bin dolar arasında ödeme yapılması seçenekleri masaya yatırıldı. Yaklaşık 57 bin nüfuslu ada için toplam maliyetin 500 milyon doları aşabileceği, hatta 6 milyar dolara yaklaşabileceği belirtiliyor.

Yerel kaynakların aktardığına göre, daha önce de gündeme gelen toplu ödeme fikri son günlerde Trump yönetimi içinde daha ciddi biçimde ele alınmaya başlandı ve öngörülen rakamların yükseltilmesi tartışılıyor. Beyaz Saray ise konuyla ilgili Fox News Digital’ı, Sözcü Karoline Leavitt’in açıklamalarına yönlendirdi.

Leavitt, Grönland’ın satın alınmasının ABD’nin ulusal güvenliği açısından faydalı olacağını savunarak, Trump’ın bu yaklaşımını açıkça sahiplendi. Sözcü, Grönland’ın ABD tarafından alınmasının yeni bir fikir olmadığını öne sürerek, Trump’ın bunu Rusya ve Çin’in Arktik bölgedeki etkisini sınırlamak için gerekli gördüğünü söyledi. Bu açıklamalar, diplomatik çevrelerde egemenlik ve uluslararası hukuk ilkelerinin alenen göz ardı edilmesi olarak yorumlandı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Danimarkalı mevkidaşıyla gelecek hafta Grönland’ı görüşeceğini açıkladı. Trump ise uzun süredir Grönland’ın mineral kaynaklarının ABD’nin askeri teknolojileri açısından hayati olduğunu savunuyor ve Batı Yarımküre’nin Washington’un jeopolitik etki alanı içinde olması gerektiğini dile getiriyor.

Trump, hafta sonu yaptığı açıklamada Grönland’ın Rus ve Çin gemileriyle çevrili olduğunu iddia ederek, Danimarka’nın adayı ABD’nin güvenlik standartlarına uygun şekilde koruyamayacağını öne sürdü. Air Force One’da konuşan Trump “Çok stratejik. Ulusal güvenlik açısından Grönland’a ihtiyacımız var ve Danimarka bunu yapamaz.” sözleriyle müttefik bir ülkeyi yetersizlikle suçladı.

Grönland ve Danimarka yönetimleri ise bu açıklamalara net bir dille karşı çıktı. Yetkililer, Grönland’ın satılık olmadığını vurgularken, Avrupalı liderler Trump’ın planının NATO müttefikleri arasındaki güveni zedelediğini belirtti. NATO anlaşması uyarınca müttefiklerin birbirini savunma yükümlülüğü bulunurken, satın alma söylemi özellikle hassas ve kışkırtıcı olarak değerlendiriliyor.

Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, Trump’ın açıklamalarına sosyal medyada sert yanıt verdi. “Yeter artık. Daha fazla baskı yok. Daha fazla ima yok. İlhak hayalleri yok.” ifadelerini kullanan Nielsen, salı günü yaptığı ek açıklamada Grönland’ın Danimarka’nın bir parçası olarak kalacağını vurguladı.

Nielsen “Ülkemiz, istediğiniz için inkâr edebileceğiniz ya da ele geçirebileceğiniz bir şey değildir.” diyerek ABD’ye saygılı ve hukuka dayalı diplomasi çağrısında bulundu. Grönland’ın statüsünün uluslararası hukuk ve toprak bütünlüğü ilkelerine dayandığını hatırlatan Nielsen, Trump yönetiminin yaklaşımını açıkça reddetti.

Uzmanlar, Trump’ın Grönland planının emperyal refleksleri çağrıştırdığı, uluslararası hukuku zayıflattığı ve ABD’nin Avrupa’daki müttefikleriyle ilişkilerinde derin bir güven krizine yol açabileceği uyarısında bulunuyor.