YÖK’ten üniversitelere nitelikli araştırmacı hamlesi: 398 bilim insanı istihdam edildi

Yükseköğretim Kurulu (YÖK), nitelikli doktoralı araştırmacıların üniversitelere kazandırılmasına yönelik çalışmalarını sürdürüyor. Bu kapsamda Yükseköğretim Kanunu’nun Ek-46 ve Ek-34’üncü maddeleri doğrultusunda 2025 yılı içerisinde yurt içi ve yurt dışından toplam 398 araştırmacı Türkiye üniversitelerinde istihdam edildi.

YÖK Başkanı Erol Özvar, uygulamaların üniversite-sektör iş birliği ve uluslararasılaşma hedefleri açısından yükseköğretim sisteminde bir dönüm noktası olduğunu vurguladı.

Yükseköğretim Kurulu bünyesinde, “Türkiye Yüzyılı” vizyonu doğrultusunda, Türkiye yükseköğretim sisteminin gelecekte küresel ve bölgesel rekabet gücünü artırabilmesi ve sürdürebilmesi amacıyla “kalite, üretkenlik ve mükemmellik”; “araştırma ve yenilikçilik”; “uluslararasılaşma” ile “erişilebilirlik ve kapsayıcılık” hedefleri doğrultusunda yürütülen çalışmalar somut çıktılarını vermeye devam ediyor.

Yükseköğretim Kurulu'nun stratejik hedefleri doğrultusunda uygulamaya konulan Ek-46’ncı madde uyarınca; uluslararası üniversiteler, Ar-Ge merkezleri, kamu kurumları veya özel sektör laboratuvarlarında görev yapan Türkiyeli veya yabancı uyruklu doktoralı araştırmacılar, Türkiye’deki üniversitelerde görev yapabiliyor. Bu kapsamda görevlendirilen araştırmacılar; lisans ve lisansüstü programlarda eğitim verme, öğrenci danışmanlığı, bilimsel projelerde yer alma ve bilimsel yayın ile çıktı üretme gibi birçok faaliyeti gerçekleştirebiliyor.

Ek-34’üncü maddeyle de devlet üniversitelerinde Ar-Ge ve tasarım projelerinde çalışmak üzere sözleşmeli doktoralı araştırmacılar istihdam edilebiliyor. Doktora mezuniyetlerinden sonraki 7 yılı aşmamış araştırmacıların başvurabildiği bu uygulamayla, doktora derecesine sahip, akademi dışı istihdamda bulunmayan araştırmacıların yükseköğretimle bağının korunarak bilimsel üretime dahil edilmesi hedefleniyor.

Yükseköğretim Kurulu tarafından araştırma ekosisteminin canlı, dinamik ve sürdürülebilir bir yapıda tutulması ve üniversitelerde nitelikli insan kaynağının korunarak geliştirilmesi amacıyla yürütülen her iki uygulama, bilim insanlarından yoğun ilgi görmeye devam ediyor.

Ek-46’ncı madde ile 2025 yılında 114 araştırmacı Türkiye üniversitelerinde görev aldı

2025 yılı genelinde Ek-46’ncı madde kapsamında Torino Üniversitesi, Microsoft Research-ABD, Newcastle Üniversitesi, Duke Üniversitesi, South China Normal Üniversitesi, Tokyo Üniversitesi, Oxford Üniversitesi, Giessen Üniversitesi, College of Dental Medicine - Qatar Üniversitesi ve Politehnica Bükreş Üniversitesi gibi dünyanın önde gelen birçok üniversite ve kurumundan 114 araştırmacının başvurusu onaylanarak Türkiye üniversitelerinde görevlendirildi.

Bilimsel çalışma yapan toplam 114 araştırmacıdan 70’i Türkiye’den 38 farklı kurumdan görevlendirildi. Ek-46 kapsamında 70 doktor, 20 doçent ve 24 profesör geçtiğimiz yıl akademide görev yaptı.

Ek-34 kapsamında kimya, biyoloji ve fizik; Ek-46 kapsamında mühendislik alanları öne çıktı

Ek-34’üncü madde kapsamında 2025 yılında toplam 284 araştırmacının başvurusu onaylanarak yükseköğretim kurumlarında istihdam edilmeleri sağlandı. Bu araştırmacıların 187’si programa ilk kez başvururken 97 araştırmacının ise görev süresi uzatılarak bilimsel faaliyetlerine devam etmelerine imkan tanındı.

Ek-46 kapsamında araştırmacılar, geçtiğimiz yıl en fazla mühendislik alanından başvuru yaptı. Araştırmacıların yöneldiği diğer alanlar ise temel bilimler (fizik, kimya, biyoloji, matematik), sağlık bilimleri ile sosyal bilimler, yaşam bilimleri ve eğitim bilimleri olarak öne çıktı.

Programa en yüksek başvurunun yapıldığı ve en çok araştırmacının görevlendirildiği üniversiteler; İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi, Biruni Üniversitesi, Gebze Teknik Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Atılım Üniversitesi, Bursa Teknik Üniversitesi ve Ege Üniversitesi olarak sıralandı.

2025 yılı kapsamında Ek-34’üncü maddeden yararlanarak en çok görevlendirme talep eden üniversitelerin olumlu başvuruları ise sırasıyla; Bursa Uludağ Üniversitesi, Çukurova Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Ege Üniversitesi, Erciyes Üniversitesi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi ve Marmara Üniversitesi olarak kaydedildi.

Bu program çerçevesinde yükseköğretim kurumlarında istihdam edilen 284 araştırmacı, en fazla temel bilimler (fizik, kimya, biyoloji ve matematik) alanında faaliyet gösterdi. Mühendislik ile sağlık bilimleri, sosyal bilimler, yaşam bilimleri ve eğitim bilimleri olmak üzere birçok farklı alanda da bilimsel faaliyet yürütüldü.

Böylelikle geçtiğimiz yıl Ek-46’ncı madde kapsamında yurt dışından 44 kurum ve üniversiteden, Türkiye’den ise 38 kurumdan profesör, doçent ve doktor unvanına sahip toplam 114 araştırmacı Türk üniversitelerinde görevlendirilmiş oldu. Ek-34’üncü madde kapsamında da son bir yılda toplam 284 doktora sonrası araştırmacı birçok üniversitenin Ar-Ge ve tasarım projelerinde çalışmak üzere istihdam edildi.

“Uluslararasılaşma hedeflerimize üst seviyede hizmet eden uygulamalar”

Yükseköğretim Kurulu Başkanı Erol Özvar, yaptığı değerlendirmede, özellikle Ek-46 kapsamında görevlendirmeyle, sektördeki doktoralı nitelikli araştırmacılar vasıtasıyla hem öğrencilerin hem de öğretim elemanlarının sektörle ilişkisini güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi.

Özvar, “Üniversitelerimizin gerek kamu gerek özel sektörde gerek yurt içinde gerekse yurt dışında yerli ve yabancı kaliteli araştırmacılarla temasa geçmelerini ve üniversitelerimizin bu imkanlardan daha çok istifade etmesini temenni ediyoruz. Uluslararasılaşma hedeflerimize üst seviyede hizmet eden bu uygulamalar, üniversite-sektör iş birliği açısından yükseköğretim sistemimizde bir dönüm noktası.” dedi.