Ahlak, zühd, cömertlik, liderlik ve Selahaddin-i Eyyubi

Mardin Artuklu Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ziya Polat, "Selahaddin'in Şahsi Ahlakı, Zühdü, Cömertliği ve Liderlik Vasıfları" başlığı altında Selahaddin Eyyubi'ye dair bir sunum yaptı.

Polat, "Her şeyden önce Selahaddin Eyyubi önce bireysel bir arınma gerçekleştiriyor. Daha önceki hayatından farklı bir hayat... Namazlarını düzene ve sisteme koyuyor. Yine İbn-i Şeddad’ın verdiği bilgilere dayandığımızda, 'Hiçbir vakit namazını cemaatsiz kılmazdı.' der. Cemaat vakti geçmiş olsa bile bir tane imam çağırır, onunla birlikte kılardı ki; İbn-i Şeddad, 1188’den itibaren hizmetine girmiştir, ona danışmanlık yapmaya başlamıştır. Vefat edinceye kadar hiç yanından ayrılmamış ve neredeyse bütün vakit namazlarını İbn-i Şeddad’la ve diğer cemaatle birlikte kılmıştır." dedi.

Selahaddin Eyyubi'nin mal varlığına önem vermediğini hatırlatan Polat, onun zekat verecek bir malî imkanının dahi olmadığını kaydetti.

Polat, "Olduğunda da olduğu gibi dağıttı. Ne geldiyse onu dağıttı… Dolayısıyla Selahaddin Eyyubi hem şahsi malı bağlamında hem devlet malı bağlamında, beytülmal bağlamında hazinesinde çok fazla bir şey tutmuyor." diye ekledi.

Polat, komutan Selahaddin'in Kur’an ve Sünnet’e düşkünlüğü olduğunu belirterek, "Âşık adeta. Hafızları dinlemeyi, hafız olduğunu öğrendiği birini meclisinde oturtup birkaç cüz Kur’an dinlemeyi çok isterdi. Birinin hafız olduğunu öğrendiğinde de oturtur, dinlerdi birkaç cüz. Yine hadis ravisi olarak bilinir aynı zamanda Selahaddin Eyyubi ve bunu savaş meydanında dahi yaptığı söylenir. Âlimlerden hadis dinler, onu rivayet ederdi." dedi.

Prof. Dr. Ziya Polat, Selahaddin-i Eyyubi'nin liderlik vasıflarını ise "İstişareyi çok önem veren bir sultandır. Bu, onun liderlik özelliklerinden biridir. Bunu hiçbir şekilde ihmal etmez Sultan. Oturur, danışmanlarının olduğu, âlimlerin ve emirlerin olduğu bir meclis kurardı." sözleriyle anlattı.

Oğlu İsmail’in ölüm haberi karşısında cihada devam eden bir komutan

Polat, sunumunda, Komutan Selahaddin'in sabır ve metanetine de işaret ederek şöyle konuştu:

"Diğer taraftan sultanın tahammüllü ve sabırlı bir şahsiyete, kişiliğe sahip olduğunu görüyoruz. Akka kuşatması esnasında 12 yaşındaki oğlu İsmail’in ölüm haberi geliyor. Hiç istifini bozmadı, diyor İbn-i Şerif. Cihada devam etti. Sadece birkaç damla yaş gözünden döküldü. Yine emirlerine aynı talimatları vermeye devam etti."

Kudüs'ün fethindeki gelişmelere dikkat çeken Polat, onun liderliğinin başka bir yönüne işaret ederek, "Tıpkı Hazreti Ömer’in emannamesi gibi, Selahaddin Eyyubi de benzer bir emanname veriyor. Yahudiler, Hristiyanlar oradaki mabetlerine sahip çıkıyorlar. Yine adaletiyle ilgili, bu da siyasetinin ve liderliğinin temelidir. Pazartesi ve perşembe günleri mezalim mahkemelerini kurar, kendisi de bizzat yer alırdı." dedi.

"Savaşı, mücadelesi boyunca diplomasinin bir aracı olarak kullanmıştır"

Selahaddin-i Eyyubi'nin liderlik vasıflarına değinmeye devam eden Polat, şu notları paylaştı:

"Her şeyden önce Sultan, dengeli bir liderlik anlayışına sahipti. Ne demek bu dengeli bir liderlik anlayışı? Mücadelesinin hiçbir döneminde, 1169-1193 arasındaki 24 yıllık süre içerisinde, 'Şurayı, şuradaki insanları yok ederek o şehre hâkim olayım.' anlayışını taşımamıştır. Savaşı, mücadelesi boyunca diplomasinin bir aracı olarak kullanmıştır. Yani karşı tarafı teslim olmaya zorlamak için kullanmıştır savaşı. Şehirleri kuşattıysa da bunun için kuşatmıştır."

Selahaddin-i Eyyubi'nin kendisiyle birlikte yola çıkmış olanlara hiçbir şekilde sırtını dönmediğini vurgulayan Polat, onun stratejik liderliğine ve de birlik oluşturma hedefine dikkat çekerek, "Stratejiyle ilgili çok şey söyledi ama iç cepheyi birleştirme, temel amaçları ve hedefleri var Sultanın. Yani birlik oluşturmak. Ki bu yine ifade edildi. 1174...1186... 12 yıl boyunca birlik için uğraşıyor Selahaddin Eyyubi. Hatta 1187’den 1193’e kadar 6 yıl daha çok uğraşıyor." dedi.

Prof. Dr. Ziya Polat, sunumunun son bölümünde, Selahadin-i Eyyubi'nin; merhameti, adaleti ve stratejik dehasını birleştirerek Kudüs’ü fethettiğine vurgu yaptı.