Avukat Özdemir: Hasta mahremiyeti, hastanede de korunması gereken bir haktır

Sağlık hizmeti sırasında hastanın bedeni, özel hayatı ve kişisel tercihlerine ilişkin mahremiyetinin korunması, insan onuru ve hasta hakları açısından önem taşıyor. Özellikle muayene sırasında kimlerin odada bulunabileceği, hastanın hekim tercihi ve rıza şartı gibi hususlar, sağlık hizmetinin güven ve saygı çerçevesinde yürütülmesi açısından dikkat edilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.

Adana'da bir hastanede yaşandığı kamuoyuna yansıyan ve halen gündemdeki yerini koruyan hasta mahremiyeti tartışmasına ilişkin İLKHA muhabirine değerlendirmelerde bulunan Avukat Muhammed Ali Özdemir, hastaların bu konudaki haklarına ve hastanelerin alması gereken önlemlere dikkat çekti.

Avukat Özdemir; hasta hakları, kadın doktor talebi ve "Beyaz Kod" uygulamasına ilişkin hukuki çerçeveyi anlattı.

Hastaların muayene sırasında mahremiyet hakkının korunması gerektiğini belirten Özdemir, eğitim amaçlı dahi olsa hastanın rızası olmadan üçüncü kişilerin muayene odasında bulunamayacağını ifade etti. Özdemir, kadın hastaların kadın doktor talebine de saygı gösterilmesi gerektiğini söyledi.

Avukat Muhammed Ali Özdemir

"Hasta mahremiyeti, hastaneye gidince geride bıraktığımız bir hak değildir"

Hasta mahremiyetinin sağlık hizmeti alınırken de korunması gereken temel bir hak olduğunu belirten Özdemir "Hasta mahremiyeti, hastaneye gidince geride bıraktığımız bir hak değildir. İnsan, sağlık hizmeti alırken de bedeni ve özel hayatı üzerinde söz sahibidir. Geçtiğimiz günlerde Adana'da yaşanan ve kamuoyuna yansıyan olayla ilgili olarak, her ne kadar olayın tüm ayrıntıları bilinmese de bu konu hakkındaki hukukun temel kabulleri açıktır. Hasta Hakları Yönetmeliği'nin 21'inci maddesi, muayenenin mahremiyete uygun şekilde yürütülmesini öngörmektedir." dedi.

"Eğitim amaçlı bulunan kişilerin muayenede yer alabilmesi için hastanın rızası gerekir"

Eğitim ve araştırma hastanelerinde de hastanın mahremiyet hakkının korunması gerektiğini vurgulayan Özdemir "Bir hastane eğitim ve araştırma hastanesi olsa bile; eğitim amaçlı orada bulunan kişilerin muayene esnasında yer alabilmesi için hastanın rızasının alınması gerekir. İlgisiz kişilerin içeride bulunmaması şarttır. Muayene edilen kişi kendi hastası değilse, bir doktor dahi olsa (eş veya başka durumlarda) hiçbir şekilde içeride yer almamalıdır." ifadelerini kullandı.

"Muayene, kanunla ve ilgili mevzuatla öngörülen kurallara riayet edilerek gerçekleştirilmelidir"

Muayene sırasında kapı ve örtünme düzeninin korunmasının önemine dikkat çeken Özdemir "Kapı ve örtünme düzeninin muhafaza edilmesi ve hastanın mahremiyetinin korunması, tedavi sürecinin hukuka uygun ve insan onuruna yaraşır şekilde gerçekleşebilmesi için bir ön şarttır. Kişinin eğitim ve araştırma hastanesinde muayene olması, mahremiyet hakkından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmez. Muayene; kanunla ve ilgili mevzuatla öngörülen kurallara riayet edilerek gerçekleştirilmelidir." diye konuştu.

"Kişinin istediği hekime muayene olabilmesi en doğal hakkıdır"

Kadın hastaların kadın doktor talebine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özdemir "Kadın doktor talebine gelecek olursak; kişinin istediği hekime muayene olabilmesi en doğal hakkıdır. Özellikle kadın vatandaşlarımız; inanç sebebiyle, kişisel tercihlerinden ötürü veya kendilerini daha rahat hissetmelerinden kaynaklı olarak kadın hekim tercihinde bulunabilirler. Bu tercihlere saygı duyulmalı ve gerekli imkânlar sağlanmalıdır. Kadın vatandaşlarımız muayene olurken kişisel tercihlerine saygı gösterilmeli; kapı ve örtünme düzenine riayet edilmeli, muayene sırasında kadın doktordan başka ilgisiz kişilerin içeride bulunmaması sağlanmalıdır." dedi.

"Mahremiyet hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır"

Mahremiyet hakkının özel hayat, beden bütünlüğü ve inanç özgürlüğüyle bağlantılı olduğuna işaret eden Özdemir "Mahremiyet hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır. Özel hayatın, beden bütünlüğünün ve inanç özgürlüğünün en temel unsurlarından biridir. Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, hakaret veya tehdit gibi eylemlerin kabul edilmesi kesinlikle mümkün değildir." ifadelerini kullandı.

"Sağlık çalışanlarının mesleklerini güvenli bir şekilde icra etmeleri esastır"

Sağlık çalışanlarının güvenli bir ortamda görev yapmasının önemine dikkat çeken Özdemir "Sağlık çalışanlarının mesleklerini güvenli bir şekilde icra etmeleri esastır. Ancak kendilerine tanınan hakların kötüye kullanılmaması da gerekir. Herhangi bir yaralama veya tehdit durumu olmaksızın, sadece mahremiyet talebinde bulunulması ya da muayenenin reddedilmesi nedeniyle 'Beyaz Kod' verilmesi, hakkın kötüye kullanılması anlamına gelir. Beyaz Kod verilmesi, hastanın otomatik olarak suçlu olduğu sonucunu doğurmaz; gerekli araştırmalar ve tahkikatlar yapılır, deliller bir bütün hâlinde değerlendirilir." şeklinde konuştu.

"Mahremiyetinin ihlal edildiğini düşünen vatandaşlarımız şikâyette bulunabilirler"

Mahremiyet hakkının ihlal edildiğini düşünen vatandaşların başvurabileceği mercilere de değinen Özdemir "Mahremiyetinin ihlal edildiğini düşünen vatandaşlarımız; hastanelerin Hasta Hakları birimlerine, Başhekimliklere, İl Sağlık Müdürlüklerine, SABİM 184 veya CİMER hatlarına şikâyette bulunabilirler. İhlalin daha ağır sonuçlar doğurması durumunda ise Cumhuriyet Başsavcılıklarına başvurulabilir; tazminat ve ceza soruşturması yollarına gidilebilir." dedi.

"Hastanın rızası alınmadan öğrenciler veya üçüncü kişiler içeri alınmamalıdır"

Hastanelerde hasta mahremiyetinin korunmasına yönelik alınması gereken önlemleri sıralayan Özdemir "Sürecin mahremiyete saygı çerçevesinde yürütülebilmesi için hastaneler tarafından şu önlemler alınmalıdır: Randevu aşamasından itibaren kadın vatandaşlarımızın hassasiyetleri göz önünde bulundurularak ilgili birimlerde kadın doktor istihdamına önem verilmelidir. Örtünme ve kapı düzenine titizlikle riayet edilmelidir. Eğitim amaçlı dahi olsa hastanın rızası alınmadan öğrenciler veya üçüncü kişiler içeri alınmamalıdır. Tedaviyle doğrudan ilgisi bulunmayan kişilerin muayene odasında bulunması engellenmelidir." ifadelerini kullandı.

"Kadın hastalar insan onuruna ve mahremiyet haklarına riayet edilerek hizmet almalı"

Açıklamasının sonunda hem hastaların hem de sağlık çalışanlarının haklarının korunması gerektiğini belirten Özdemir "Hepimizin ortak temennisi; kadın hastalarımızın insan onuruna, vücut bütünlüğüne ve mahremiyet haklarına riayet edilerek hizmet alması, sağlık çalışanlarımızın da güvenli bir ortamda mesleklerini icra edebilmeleridir." dedi.