"Terörsüz Türkiye" yasalaştı: Şimdi süreç nasıl ilerleyecek?

Türkiye'nin "PKK'nın tasfiyesi ve terör tehdidinin ortadan kaldırılması" hedefiyle yürüttüğü "Terörsüz Türkiye" sürecinin hukuki ayağını oluşturan "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun" TBMM Genel Kurulu'nda kabul edilerek yasalaştı.

Genel Kurul'da yaklaşık 12 saat süren görüşmelerin ardından yapılan oylamada teklif 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edildi. Böylece sürecin bundan sonraki aşamalarında uygulanacak hukuki mekanizma da belirlenmiş oldu.

Ancak yasanın kabul edilmesiyle birlikte süreç otomatik olarak başlamayacak. Düzenlemenin uygulanabilmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerekiyor.

İlk aşama silahların tamamen bırakıldığının teyidi

Sürecin en kritik ön şartını, PKK/KCK'nın silahlı faaliyetlerine son vermesi oluşturuyor.

Bunun için örgütün varlığını sona erdirdiğinin ve elindeki tüm silahları teslim ettiğinin ilgili güvenlik kurumları tarafından tespit ve teyit edilmesi gerekiyor.

Bu tespitin ardından Milli Güvenlik Kurulu'nun örgütün feshine ilişkin kararının Resmî Gazete'de yayımlanması sürecin hukuki açıdan bir sonraki aşamaya geçmesini sağlayacak.

Dolayısıyla bundan sonraki takvim açısından belirleyici eşik, yalnızca siyasi açıklamalar değil, silahların bırakılması ve örgütsel yapının sona erdiğinin sahada doğrulanması olacak.

Süreci iki ayrı kurul takip edecek

Yasanın uygulanmasıyla birlikte biri yürütme, diğeri TBMM bünyesinde olmak üzere iki ayrı mekanizma devreye girecek.

Bunlardan ilki, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında oluşturulacak kurul olacak.

Kurulda Adalet, İçişleri, Dışişleri ve Milli Savunma bakanlarının yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, MGK Genel Sekreteri ve MİT Başkanı yer alacak.

Bu kurul, silah bırakma ve fesih sürecini takip edecek, sahadaki gelişmeleri değerlendirecek ve sürecin uygulanmasını izleyecek.

İkinci mekanizma ise TBMM bünyesinde kurulacak İzleme ve İrtibat Kurulu olacak. Siyasi parti temsilcilerinin de yer alacağı kurul, sürecin Meclis boyutunda izlenmesine ve siyasi partiler arasındaki koordinasyona katkı sağlayacak.

MGK kararının ardından 6 aylık dönem başlayacak

Örgütün feshedildiğinin MGK tarafından karara bağlanması ve kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından, kanunda öngörülen hükümlerden yararlanmak isteyenler için 6 aylık bir süre başlayacak.

Düzenleme; PKK/KCK'yı kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte yardım etme, propaganda yapma ve örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen belirli suçları kapsıyor.

Bu aşamada amaç, silahlı örgütsel yapının sona ermesinin ardından sürece dahil olan kişiler bakımından hukuki sonuçların belirlenen çerçeve içerisinde uygulanması olacak.

Kimler hangi şartlarda yararlanabilecek?

Kanun kapsamında belirlenen bazı suçlar bakımından ceza ertelemesi öngörülüyor.

15 yıldan fazla hapis cezası gerektiren suçlarda 10 yıl, 15 yıl veya daha az hapis cezası gerektiren suçlarda ise 5 yıl ceza ertelemesi uygulanabilecek.

Erteleme döneminde ilgili soruşturma ve davalar bakımından kanunda öngörülen hukuki süreç işletilecek. Cezaevinde bulunan ve düzenlemenin şartlarını karşılayan kişiler açısından da tahliye imkânı doğabilecek.

Ancak erteleme süresi içerisinde yeniden "terör suçu" işlenmesi halinde erteleme kararının kaldırılması söz konusu olacak.

Düzenlemeden yararlanan kişiler için ayrıca 2 ila 3 yıl arasında siyasi faaliyet yasağı uygulanacak.

Ağır suçlar kapsam dışında

Kanun, bütün suçları aynı şekilde kapsamıyor.

Örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçları ile 1 Haziran 2005'ten önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar düzenlemenin kapsamı dışında bırakıldı.

Bu nedenle Abdullah Öcalan'ın söz konusu hükümlerden yararlanması mümkün olmayacak.

Öte yandan kanun kapsamında görev yapan kamu görevlileri açısından, kanunun uygulanması sırasında gerçekleştirdikleri görevler nedeniyle cezai sorumluluk doğmamasına ilişkin düzenleme de bulunuyor.

Bundan sonra yeni yasalar gündeme gelebilir

Sürecin asıl uzun vadeli aşaması ise güvenlik boyutunun tamamlanmasının ardından başlayacak.

Silah bırakma ve fesih sürecinin beklendiği şekilde ilerlemesi, terör tehdidinin ortadan kalkması ve uygulamanın sahada karşılık bulması halinde, süreci takip eden kurullar çalışmalarını sürdürecek ve gözlem raporları hazırlayacak.

Bu raporlar doğrultusunda başta Ceza İnfaz Kanunu, Terörle Mücadele Kanunu, Türk Ceza Kanunu ve Siyasi Partiler Kanunu olmak üzere çeşitli yasalarda yeni düzenlemelerin gündeme gelmesi bekleniyor.

Böylece TBMM'de kabul edilen çerçeve yasa, yalnızca mevcut sürecin hukuki zeminini oluşturmakla kalmayacak; şartların yerine getirilmesi halinde Türkiye'nin terörle mücadele, ceza hukuku, siyasi katılım ve toplumsal bütünleşme alanlarında yeni bir hukuki döneme geçmesinin de önünü açabilecek.

Sürecin yol haritası

1. PKK/KCK'nın silahlı faaliyetlerini sona erdirmesi

2. Tüm silahların bırakıldığının güvenlik kurumlarınca teyit edilmesi

3. MGK'nın örgütün feshi konusunda karar alması

4. MGK kararının Resmî Gazete'de yayımlanması

5. Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığındaki kurulun süreci izlemesi

6. TBMM İzleme ve İrtibat Kurulu'nun çalışmalarına başlaması

7. Kanundan yararlanacak kişiler için 6 aylık sürecin işletilmesi

8. Sürecin uygulanmasına ilişkin gözlem raporlarının hazırlanması

9. Terör tehdidinin tamamen ortadan kalkması halinde yeni yasal düzenlemelerin gündeme gelmesi

Böylece "Terörsüz Türkiye" sürecinde Meclis'teki yasal düzenleme aşaması tamamlanırken, bundan sonraki kritik eşik silahların bırakıldığının sahada teyit edilmesi ve örgütsel yapının resmen sona erdiğinin ilan edilmesi olacak.