Türkiye’de bağımlılık tablosu ağırlaşıyor: Milyonlar risk altında

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülkede internet kullanım oranı 2025 itibarıyla yüzde 90,9’a ulaşırken, kullanıcıların günlük ortalama internet kullanım süresi 7 saati aşıyor. Sosyal medya kullanımının günlük ortalama 2 saat 37 dakika olduğu belirtilirken, çocuk ve ergenlerin dijital ortamlarda günde 3 ila 5 saat zaman geçirdiği bildiriliyor.

Uzmanlar, bu yoğun kullanımın “ekran bağımlılığı” olarak tanımlanan davranışsal bağımlılığı tetiklediğini vurguluyor. Küresel meta-analizlere göre akıllı telefon bağımlılığı oranı yüzde 26,9’a, internet bağımlılığı yüzde 14,2’ye kadar çıkmış durumda.

Aşırı ekran kullanımının; sosyal kaygı, depresyon, uyku bozukluğu ve dikkat eksikliği gibi psikolojik sorunlarla doğrudan ilişkili olduğu ifade ediliyor.

Öte yandan, uyuşturucu madde bağımlılığı da benzer şekilde artış eğilimini sürdürüyor. Birleşmiş Milletler verilerine göre dünya genelinde yüz milyonlarca kişi uyuşturucu kullanırken, on milyonlarca kişi bağımlılık düzeyinde risk taşıyor.

Türkiye’de ise tablo daha çarpıcı. Uzmanlara göre ülkede yaklaşık 10 milyon kişinin madde veya davranış bağımlılığı sorunu yaşadığı ifade edilirken, bazı güncel değerlendirmelerde bu sayının 15 milyona yaklaştığı belirtiliyor.

Uyuşturucu kullanım yaşının 12’ye kadar düştüğüne dikkat çekilirken, kullanıcıların büyük bölümünü 20-35 yaş aralığındaki gençler oluşturuyor. Ayrıca uyuşturucuya bağlı ölümlerin büyük kısmının genç yaş grubunda gerçekleştiği bildiriliyor.

Avrupa ve küresel raporlar, sentetik uyuşturucuların yaygınlaştığını ve piyasadaki çeşitliliğin arttığını ortaya koyarken, bu durumun bağımlılıkla mücadeleyi daha da zorlaştırdığına dikkat çekiliyor.

Uzmanlara göre ekran bağımlılığı ile madde bağımlılığı arasında önemli benzerlikler bulunuyor. Her iki bağımlılık türünde de “kontrol kaybı”, “yoksunluk hissi” ve “günlük yaşamın bozulması” gibi ortak belirtiler görülüyor.

Psikiyatri ve bağımlılık uzmanları, özellikle gençler arasında bu iki bağımlılık türünün birbirini tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor. Dijital ortamda geçirilen uzun sürelerin, riskli davranışlara ve madde kullanımına yönelimi artırabileceği belirtiliyor.

Yetkililer, bağımlılıkla mücadelede aile, eğitim sistemi ve kamu politikalarının birlikte hareket etmesi gerektiğini vurgularken, erken yaşta bilinçlendirme çalışmalarının hayati önem taşıdığına dikkat çekiyor.